Plan de choque: Presentación
A reorientación da política da auga en España responde ao compromiso expresado polo Presidente do Goberno no seu discurso de investidura de actuar conforme á normativa europea nesta materia. Esta reorientación, que se materializa a través do Programa A.G.U.A. (Actuacións para a Xestión e Utilización da Auga), está presente tanto no Plan Nacional de Regadíos (PNR) coma no Plan Hidrolóxico Nacional (PHN). Deste modo, o PHN modificouse introducindo un conxunto de actuacións nas cuncas mediterráneas baseadas no aforro, a depuración, a reutilización e a desalgación, establecendo, simultaneamente, medidas para mellorar o control público no uso e na calidade da auga, así como para favorecer o cumprimento da normativa europea no que se refire tanto á sustentabilidade ambiental como á necesaria racionalidade económica da acción pública na xestión da auga.
Co PNR optouse, inicialmente, pola continuidade das obras emprendidas, cunha maior coordinación entre o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación e o Ministerio de Medio Ambiente, competente na distribución en alta da auga, seleccionándose aqueles proxectos que presentaban un maior grado de sustentabilidade, tanto económica como social e ambiental.
Froito da experiencia acumulada durante este primeiro período, chegouse á conclusión de que o PNR precisaba unha profunda revisión, non tanto na alteración da lista de obras previstas como nos criterios de fixar as prioridades das mesmas, adaptándose a unha clara circunstancia de avaliación da utilización do recurso da auga. Este recurso, cada vez máis caro e escaso, víase afectado na súa utilización, máis alá dunhas condicións climáticas claramente desfavorábeis, por dous corpos legais que incidían claramente na política de regadíos, como son a Directiva Marco da Auga e o novo Texto Refundido da Lei de Augas. Xunto a eles, o sentir das comunidades de regantes, elementos claves na política de regadíos, aconsellaban tamén a citada revisión.
Os novos criterios pódense resumir en tres eixes principais:
O primeiro é a necesaria coordinación entre as Administracións implicadas na política da auga, e de aquí nace unha colaboración entre os Ministerios de Agricultura, Pesca e Alimentación e de Medio Ambiente na que se poñen en común accións a emprender na distribución en alta xunto ás de distribución en baixa.
O segundo é o da eficiencia no consumo de auga, obtendo o máximo rendemento de producións á vez que se aforran porcentaxes de utilización de recursos hídricos moi elevados.
O terceiro eixe consiste en impulsar a innovación tecnolóxica, obrigando tanto ao control exhaustivo da auga empregada, como ao manexo automatizado das redes de rego por parte das comunidades de regantes.
Todo isto levou á revisión do PNR, materializada no Real Decreto 287/2006, do 10 de marzo, coñecido como Plan de Choque de Modernización de Regadíos, no que se establece unha prioridade das obras en función da súa sustentabilidade económica, social e medioambiental. En ningún caso, o investimento público previsto neste Plan, 2.049 millóns de €, será destinado a novos regadíos.
Ademais, por primeira vez na historia do regadío español, publícase o anexo correspondente para cada proxecto, xunto co investimento previsto, o aforro de auga que se pretende e que permitirá atender necesidades de abastecemento así como o resto de usos, incluídos os ambientais. Tamén, da lista de obras previstas despréndese tanto a utilización polo regadío provinte do reciclado de augas residuais de núcleos urbanos, como a posta en marcha de auga procedente da desalgación. Con isto abránguese unha ampla panoplia de posibilidades que permiten, simultaneamente, un aforro moi considerábel, en máis de 1.162 hm3, así como a mellora do potencial produtivo. Ademais, todos os agricultores que se beneficien do Plan comprométense a adoptar, a través dun rigoroso programa de vixilancia ambiental, medidas para reducir a contaminación.
Todos os axentes instrumentais da política de regadío mobilízanse para conseguir o fin proposto: TRAGSA, SEIASA, Sociedades Estatais da Auga e Confederacións Hidrográficas póñense cada unha dentro do seu campo de acción ao servizo deste proxecto. Por vez primeira tamén, o Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación e o Ministerio de Medio Ambiente elaboraron un Real Decreto conxuntamente. Todo isto abre un novo horizonte de complementariedade, sinerxías e eficacias que non só vai redundar en beneficio dos regantes, senón tamén no conxunto da sociedade española, tan sensíbel ao recurso da auga.
- Dª. Elena Espinosa Mangana
- Ministra de Agricultura, Pesca e Alimentación
- Dª. Cristina Narbona Ruiz
- Ministra de Medio Ambiente
